Menselijk kompas en de opkomst van AI bij Executive Search
Hoe AI het selectieproces versnelt – en tegelijk onder druk zet
ChatGPT is in korte tijd een vast onderdeel geworden van het sollicitatieproces. Kandidaten gebruiken het massaal voor cv’s, motivatiebrieven en gespreksvoorbereiding. Recruiters zetten het in voor vacatureteksten, sourcing en eerste selectie. De technologie is er, de vraag is niet óf ze gebruikt wordt, maar wat dit betekent voor de kwaliteit van beslissingen aan de top.
Wij leggen uit waar ChatGPT waarde toevoegt, waar het risico’s introduceert en waarom dit juist binnen executive search om menselijke aandacht vraagt.
Internationale context
Internationaal onderzoek laat zien dat inmiddels een meerderheid van de werkzoekenden AI inzet tijdens sollicitaties. Niet alleen starters, maar juist ook hoger opgeleide professionals en executives. De belofte is helder: tijdswinst, betere formuleringen, minder ruis. En inderdaad, ChatGPT kan cv’s structureren, teksten aanscherpen en kandidaten helpen hun verhaal logisch op te bouwen.
Maar dezelfde onderzoeken laten ook iets anders zien. Naarmate AI-gebruik toeneemt, verliest het sollicitatiemateriaal onderscheidend vermogen. Brieven lijken op elkaar, antwoorden worden gladder en de persoonlijke signatuur vervaagt. Wat overblijft is een professioneel ogend, maar inhoudelijk dun verhaal. Voor functies waar context, oordeelsvermogen en persoonlijk leiderschap doorslaggevend zijn, is dat een probleem.
De illusie van kwaliteit
ChatGPT maakt teksten beter, maar niet per se mensen. Dat is een ongemakkelijke waarheid. Een sterk geformuleerde motivatie zegt weinig over hoe iemand beslissingen neemt onder druk, hoe iemand omgaat met weerstand of hoe iemand leiderschap invult als de omgeving verandert.
In de praktijk zien we dat kandidaten met behulp van AI hogere verwachtingen wekken dan ze waarmaken. Het cv klopt, het verhaal loopt, maar in het gesprek ontstaat frictie. Niet omdat iemand liegt, maar omdat de verpakking verder is geoptimaliseerd dan de inhoud. Voor uitvoerende rollen is dat vervelend. Voor executive posities is het ronduit risicovol.
AI in een veranderend selectieproces
Ook aan de werkgeverskant verandert het speelveld. AI helpt recruiters sneller zoeken, beter matchen en efficiënter communiceren. Dat is winst. Maar zodra technologie ook de beoordeling gaat domineren, ontstaat schijnzekerheid. Data geven houvast, maar leiderschap laat zich niet reduceren tot patronen.
Steeds meer organisaties merken dat klassieke selectie-instrumenten hun waarde verliezen. Een goed cv is geen onderscheid meer. Een sterke motivatiebrief evenmin. Het gevolg: gesprekken worden inhoudelijker, cases complexer en referenties belangrijker. Niet om AI te bestrijden, maar om weer zicht te krijgen op de mens achter het profiel.
De Nederlandse praktijk
In Nederland is de houding pragmatisch. De meeste organisaties accepteren AI-gebruik in sollicitaties, zolang de inhoud klopt. Er wordt nauwelijks actief gecontroleerd. Tegelijk voelen veel bestuurders en HR-directeuren ongemak. Niet vanwege ‘valsspelen’, maar omdat het lastiger wordt om echtheid te beoordelen.
Dat speelt extra in omgevingen waar vertrouwen, cultuur en informele macht een grote rol spelen: familiebedrijven, scale-ups, publieke organisaties. Juist daar is leiderschap relationeel en contextafhankelijk. Een AI-gepolijst verhaal helpt dan niet; het vertroebelt het beeld.
En (n)u?
Wat betekent dit voor jou als opdrachtgever? Simpel: selectie vraagt om meer diepgang, niet om betere teksten. ChatGPT is een hulpmiddel, geen beoordelaar. Wie beslissingen blijft baseren op cv’s en gespreksretoriek, loopt meer risico dan voorheen.
Bij ES – Partners in Search kijken we daarom voorbij het verhaal. We toetsen niet hoe iemand zich presenteert, maar hoe iemand denkt. Niet wat iemand zegt te willen, maar wat iemand aantoonbaar kan dragen. Juist in een tijd waarin AI de buitenkant perfectioneert, wordt echte beoordeling belangrijker.
Door langdurige relaties, inhoudelijke diagnose en diepgaande gesprekken onderscheiden wij potentie van presentatie. Technologie ondersteunt dat proces, maar neemt het nooit over.
Tot slot
ChatGPT is geen vloek, maar ook geen zegen. Het is een versneller. Van efficiëntie, maar ook van verkeerde aannames. Voor executive search geldt meer dan ooit: hoe gladder het verhaal, hoe scherper de analyse moet zijn.
De echte vraag is dus niet of kandidaten AI gebruiken. De vraag is of jij nog ziet wie er werkelijk voor je zit.
En dat verschil bepaalt, uiteindelijk, of een leiderschapskeuze waarde creëert – of waarde vernietigt.
Benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen?
Neem gerust contact op voor een vrijblijvend oriënterend gesprek. Wij zijn gespecialiseerd in executive search, werving & selectie en interim-management oplossingen binnen Finance, Legal, HR en Sales. Onze consultants denken graag met je mee, ook als je nog niet actief op zoek bent!